İç boşluk C1–C5: sıcaklık ve geçme onu tükettiğinde grup nasıl seçilir

Çizimdeki grup, rulmanın çalıştığı boşluk değildir

Buradaki en pahalı hata, daha büyük grubu güvenli seçim saymak. Ek yalnızca üretilmiş, yani tezgâhta ölçülmüş boşluğu belirler; pozitif kalması gereken, rulman monte edildikten ve sıcakken geriye kalan boşluktur.

Gruplar C2 < CM/C0(CN) < C3 < C4 < C5 sırasıyla dizilir ve tip gösteriminde boşluk eki yoksa varsayılan C0'dır²⁵. SKF'nin tip gösterim sistemi C3'ü normalden büyük, C4'ü C3'ten büyük, C5'i C4'ten büyük olarak listeler; yani ek bir dizideki konumdur, tek başına bir tolerans değildir⁸.

Çalışma sırasında bu tezgâh boşluğunu iki etki tüketir. Şaft üzerindeki geçme bağlantısı iç bileziği genişletir, yatak gövdesindeki sıkı geçme dış bileziği sıkıştırır; ikisi de boşluğu azaltır³.

Bu azalma hesaba katılmazsa rulman negatif boşlukla çalışabilir; bu da sürtünmeyi ve ısınmayı artırır ve erken arızayla sonuçlanır³¹⁷. Dolayısıyla tasarımda esas alınacak sayı katalog grubu değil, çalışma boşluğudur.

Eki sabitlemeden önce gerçekte kullanacağınız geçmeyi ve her bir bileziğin ulaşacağı sıcaklığı bilmeniz gerekir.

Hangi ring daha sıcak çalışırsa düzeltmenin yönü bellidir

Termik büyüme her zaman boşluğu daraltmaz. İşaret, hangi bileziğin diğerine göre daha çok genişlediğine bağlıdır.

İç bilezik veya şaft, dış bilezikten ya da yatak gövdesinden daha sıcak çalışıyorsa radyal hareket çalışma sırasında azalır ve daha büyük bir başlangıç boşluğu gerekebilir². Dış bilezik iç bilezikten daha çok genişlediğinde ise hareket artar².

JTEKT aynı noktayı geçme tarafından ifade eder: yüklü bir iç bilezik genellikle şafttan daha sıcak çalışır ve şaftından daha sıcak çalışan bir rulman daha fazla geçme ister⁹.

Böylece herhangi bir sayıdan önce uygulayabileceğiniz yönlü bir kural elde edersiniz: sıcak şaft, daha gevşek bir gruba doğru bir adım; sıcak yatak gövdesi, termik etki ters yönde işler. Kaynakların hiçbiri mikrometre cinsinden boşluk değişimi ya da hesaplanmış genleşme vermez; büyüklük rulman üreticisinden gelmelidir.

Geçme bağlantısı ne kadar boşluk alır

Presleme, tezgâh boşluğunun ikinci tüketicisidir ve rulman dönmeye başlamadan etkili olur. Geçme bağlantısı iç bileziği genişletip boşluğu azaltır; radyal hareketi küçük bir rulmanda gövdeye geçme o kadar sıkıysa dış bilezik sıkışır ve boşluk daha da azalır.

Bu, negatif iç boşluk ve erken arıza üretebilir³. American Roller Bearing aynı kaybı üretilmiş tezgâh boşluğunun azalması olarak tanımlar ve yeterli çalışma boşluğu olmazsa rulmanın termik runaway durumuna girebileceği konusunda uyarır¹⁷.

SKF sıkı geçme tarafını yetersiz çalışma boşluğu olarak sunar; bu sıcaklığı yükseltir ve yağlayıcının bozulmasını hızlandırır¹⁵. Üç yayıncı yön konusunda anlaşır, dolayısıyla geçmenin neden olduğu boşluk kaybını gerçek sayıp planınıza katabilirsiniz.

Hiçbiri yüzde kuralı veya azaltma formülü vermez; bu yüzden kendiniz tahmin etmek yerine geçmeniz ve delik ölçünüz için beklenen boşluk kaybını üreticiden isteyin.

Hız, yük, sıcaklık ve geçmeden başlangıç grubu seçmek

Yön ve tüketiciler belirlendiğinde bir başlangıç noktası seçebilirsiniz. Bu verileri bir grubu dayatan standart değil, ön eleme önerisi olarak değerlendirin.

Bir emsal kılavuzu CN'yi çoğu uygulamaya, C3'ü hız, çalışma sıcaklığı veya dolu şaftlara presleme montajının gereksinimi yükselttiği yerlere, C4'ü ise aşırı sıcaklık farklarına yerleştirir⁴. Üretici tipi bir seçim tablosu daha ince ayrımlıdır ve kural kümesi olarak değil, bir merdiven olarak okunması daha doğrudur.

Aralığın hangi ucu uygulamanız için daha riskli

Boşluk aralığının iki ucu da arıza modları taşır ve bunlar gelişme hızı bakımından simetrik değildir. Fazla az boşluk ya da negatif boşluk aşırı sürtünmeye, hızlı ısınmaya ve kilitlenmeye yol açar¹¹.

American Roller Bearing bu mekanizmayı bir döngü olarak tanımlar: ilk çalışma sırasındaki ısı rulman sıcaklığını yükseltir, bu boşluğu negatife çevirir, bu da daha fazla ısı üretir; yağlayıcının sınırı aşılana ve arıza hızla izleyene kadar böyle sürer¹⁷. Fazla boşluk ise farklı belirir: şaft yönlendirmesinde sapma, artan titreşim ve dengesiz yük dağılımı¹¹.

JTEKT uygun olmayan çalışma boşluğunu kısa kalan rulman yorulma ömrüyle ve ısı, gürültü, titreşimle ilişkilendirir²⁰. Çoğu uygulamada bağlayıcı sınır, izin verilen en düşük çalışma boşluğudur, çünkü az boşluk kaynaklı arıza kendiliğinden ağırlaşır.

Hesabınız sıfırın hemen üzerinde çok az pay bırakıyorsa, işte bu sayı üreticiye geri götürülmelidir.

Boşluk kodu çizime girmeden önce yapılacak kontroller

Sipariş fiilindeki ek, tedarikçinin buna karşı ne ölçtüğü ve ne beyan ettiği kadar iyidir. Aşağıdaki kontroller kaynakların desteklediği kapsamı içerir; geri kalanı aşağıdaki sınır listesindedir.

• ✓Tedarikçinin grup için beyan ettiği standardı doğrulayın — bir tedarikçi C3'ün ISO 5753 ve ABMA tarafından Normal (CN)'den büyük olarak tanımlandığını belirtir.
• ✓Küçük derin oluklu bilyalı, silindirik makaralı ve otonal makaralı rulmanlarda radyal boşluğun nasıl ölçüldüğünü sorun: bir bilezik sabitlenir, diğeri 180° itilip çekilir ve gösterge ile okunur.
• ✓İki ve dört sıralı konik makaralı rulmanlarda bunun yerine eksenel boşluğu ya da tezgâh eksenel hareketini isteyin, çünkü bu rulmanlarda genellikle radyal ölçüm yapılmaz.
• ✓Hangi boşluk kodunun tip gösteriminde ve ambalajda yer alacağını sorun, çünkü ek tip gösterim sisteminin parçasıdır.
• ✓Tedarikçinin kullandığı ölçme yükünü ve ölçüm belirsizliğini doğrulayın ve boşluğun rulman başına mı yoksa parti başına mı doğrulandığını öğrenin.

Standart dışı bir grup için ticari yol

C1, C2, C4 ve C5, CN ve C3'ün sıklıkla olduğu gibi raftan çıkan ürünler değildir; bu nedenle ticari boyut tasarım kararının içinde yer almalı, sonrasında değil.

Bu kümedeki tek ticari veri, bir tedarikçinin şu açıklamasıdır: C3 rulmanları için minimum sipariş adedi tür, şartname ve kişiselleştirme gerekip gerekmediğine göre değişir, fiyat ve teslim süresi ise talebe bağlıdır²³. Aynı tedarikçi fiyat vermeden önce modeli, boşluk kodunu, adedi ve uygulamayı ister²³.

CN ve C3 dışındaki her grup için burada stok, fiyat farkı veya teslim süresi rakamı yoktur. Boşluk kodunu çizim yayınlanmadan önce, kısa liste aşamasında üreticiyle gündeme getirin; böylece özel sipariş grubu, tasarım dondurulduktan sonra bir program sorunu olarak ortaya çıkmaz.

Elektrik motorlarında önerilerin ayrıldığı noktalar

Bu kümedeki en açık anlaşmazlık, normal bir elektrik motoru için hangi grubun uygun olduğudur. Bu önemlidir, çünkü motor rulmanları yüksek hacimli bir seçimdir ve aşağıdaki üç tutum tek bir yanıta indirgenmez.

Teklif istemeden önce

• Tedarikçiden modele özgü kanıt isteyin ve satın alma kararınızı değiştirecek koşulu kaydedin.
• Tedarikçiden belirli modele ilişkin belgeler isteyin ve satın alma kararınızı değiştirecek koşulu not edin.
• Tedarikçiden somut modele dair gerekçe talep edin ve kararınızı etkileyecek koşulu kaydedin.
• Tedarikçiden modele yönelik kanıt isteyin ve satın alma kararınızı değiştirecek koşulu kayda geçirin.
• Tam olarak bu model ve hedef pazar için sertifika numaralarını, düzenleyen kuruluşları, kapsamı ve geçerliliği talep edin.
• Fiyat esasına, minimum sipariş adedine, kalıba, ödeme koşullarına ve üretim teslim süresine dair yazılı teklif isteyin.
• Tedarikçiden modele özgü kanıt isteyin ve satın alma kararınızı değiştirecek koşulu kaydedin.
• Tedarikçiden belirli modele ilişkin doğrulama isteyin ve satın alma kararınızı değiştirecek koşulu not edin.